ALLAME TABATABAİ



 

 Allah'ın salat ve selamı Hatem-ün Nebi Muhammed Mustafa'ya (s.a.a) ve onun Ehl-i Beyt'ine olsun.

Hicri-Kameri 1364 yılında tale-belik ve dini ilimler tahsil etmek amacıyla, mukaddes Kum şehrine müşerref oldum ve sonraları "Hüccetiye Medresesi" adıyla ta-nınan merhum Ayetullah Hüc-cet'in medresesinde bir odaya yerleşip derse başladım.

Medresenin binası küçüktü. Merhum Ayetullah Hüccet, med-resenin yanındaki birkaç dönüm yeri satın alarak medreseyi geniş-letmek ve İslami medreselerin mimarisine uygun birkaç oda ve sınıfı, ayrıca mescid, kütüphane, su ambarı bulunan, kısacası za-man şartlarına göre talebelerin her türlü ihtiyacını karşılayacak ka-pasitede olan büyük, bir medrese yaptırmak istiyordu. Değişik şe-hirlerden gelen mühendislerin ö-nerdikleri planların hiçbirini be-ğenmiyordu. Sonunda, Tebriz'den gelen bir seyyidin çizdiği planı kabul ettiğini duyduk. Biz bu seyyidi görüp tanımak istiyorduk. Bu sırada ünlü felsefe alimi Aye-tullah Hacı Mirza Aştiyani Kum kentine yeni gelmiş ve ders verme niyetindeydi. O samimi dostları-mızdan birine, Merhum Sebze-vari'nin "Manzume" kitabından hususi felsefe dersi vereceğine da-ir söz vermişti. Felsefe okumaya olan aşırı isteğimden dolayı ben de bu derse katılmak istiyordum. Ancak bu hocamız, tam derse başlayacağımız günlerde ansızın Kum kentinde kalmaktan vaz-geçip Tahran'a gitti... Bu arada, binanın planını çizen Tebriz'den gelen seyyidin adının Kazi olduğunu (Allame Tabatabai Kum'a geldiği ilk sıralarda Kazi lakabıyla ünlüydü. Çünkü Azer-baycan'da (Tebriz'de) meşhur olan Kazi seyyidleri soyundandı. Sonra kendisi Tabatabai lakabıyla anıl-mayı tercih etti.) , matematik ve felsefe hocası olduğunu ve felsefe dersi vermeye başladığını duyduk. Onunla görüşmeye olan şevkimiz daha da çoğaldı ve bir bahaneyle evine gidip kendisiyle görüşmek için fırsat arıyorduk... O zamanlar medreseye sık sık uğrayan dostla-rımızdan biri, bir gün odamıza gelerek Seyyit Kazi'nin Meşhed ziyaretinden döndüğünü söyleydi ve onun ziyaretine gitmeyi önerdi. Evine gittiğimizde şaşırdık. Çün-kü bu meşhur Seyyid'i her gün yolda gördüğümüz halde hiç ilgi-mizi çekmemişti ve biz onun bırakın ilim deryası, ilim ehli olduğuna bile sanmıyorduk. Ba-şında siyah ketenden küçük bir sarık, düğmeleri açık cübbesi ve çorapsız haliyle sık sık Kum sokaklarında kendisine rastlardık. Evi çok sade ve gösterişsiz idi. Henüz yeni tanışmış ve sohbete yeni başlamıştık.

Bu kısa tanışma sırasında bile bu adamın gerçekten bir ilim deryası olduğunu gördük. Bu görüşmenin sonunda, bu geniş ilimden yararlanmamız için on-dan, tartışma ve eleştiriye açık hu-susi bir felsefe dersi vermesini istedik. O, lütfedip kabul etti. Oradan ayrılıp, kendileriyle birlikte felsefe dersi okuyacağımız diğer arkadaşlarımızın yanına git-tik, onlar Seyyid Kazi'nin ilminin nasıl olduğunu bana sordular; ben Size cevap olarak, gözleri gör-meyen Ebu-l A'la'nın, Seyyid Murtaza'yla görüşüp memleketine dönünce, Seyyid Murtaza'yı nasıl buldun? sorusuna cevap olarak okuduğu dörtlüğü hatırlatmam yeterli olur dedim.

Ebu-l A'la'nın şiirinin tercümesi şöyledir:

Ey onu soran kimse;

Bil ki, yanına gittiğimde kusursuz buldum onu.

Yanına gitsen eğer, tüm beşer fertlerinin bir insanda,

Tüm zamanın bir saatta ve yer-yüzünün bir evde toplandığını gö-rürsün.

Nihayet medresenin sınıfla-rından birinde felsefe dersini oku-mağa başladık. Dersin hususi ol-ması kararlaştırılmışken talebe-erin haberi oldu ve ilk gün 100'e yakın talebe derse katıldı. Derste yeteri kadar konuşma ve tartışma ortamı vardı ama, sınıfın kalabalık olması yüzünden derste, anlama-dığımız her noktayı sormamız uygun değildi. Bu yüzden anlaya-madığımız konuları kavraya-bilmek için, dersten sonra onunla birlikte evine kadar gider ve bu esnada sorularımızı sorardık. Zaman geçtikçe onunla ara-mızdaki bağ kuvvetleniyordu. Sa-de, yüce ahlaklı ve gösterişsiz biri olduğu için de, bize yakın ve şefkatli bir dost gibi davranıyordu. İkindi vakitleri odamıza uğrar, medresedeki derslerden ayrı ola-rak her gün bir iki saat Kur'an ve ilahi öğretiler üzerine bizimle soh-bette bulunurdu.



1 2 3 4 5 6 next