On iki Emir / Halife Hadisi Hakkında Bazı Ehl-i Sünnet Alimlerinin Yorumları



 

Ehl-i Sünnet hadis şarihleri ve alimlerinin büyük bir şaşkınlığa düştüğü ve dengesiz görüşler beyan ettiği hususlardan biri “on iki halife” ile ilgili hadislerdir. Bir grubu hilafet ve halifelerin zahirine bakarak halifelerin sayısının bu hadislerde zikredilen sayıdan çok olduğunu görmüş, dolayısıyla da bu hadisi şerhetmekten kaçınmış ve bu hadislerlerle ilgili soruları cevapsız bırakmışlardır. Örneğin İbn-i Arabi, Sünen-i Tirmizinin şerhinde şöyle demektedir:

“Biz on iki emiri şöyle saydık: Ebu Bekir, Ömer, Osman, Ali, Hasan, Muaviye, Yezid, Muaviye bin Yezid, Mervan, Abdulmelik bin Mervan, Velid, Süleyman, Ömer bin Abdulaziz, Yezid bin Abdulmelik, Mervan bin Muhammed ve Seffah...” İbn-i Arabi kendi zamanında yaşayan Abbasilerin 27. halifesine kadar  sayayarak şöyle demektedir:

Eğer on iki kişi sayacak olursak sayı açısından Süleyman’a kadar varır ve eğer mana açısından sayacak olursak sadece beş kişiyi seçebiliriz; yani dört halife ile Ömer bin Abdulaziz’i. Doğrusu ben bu hadis için bir anlam bulamıyorum.[1][1]

Diğerleri ise halifelerin sayısının çokluğu hususunda bir takım tutarsız yorumlar yapmışlardır. Kadı Ayyaz, hükmeden halifelerin sayısının on ikiden fazla olduğu hususunda şöyle demektedir:

“Bu itiraz yersizdir. Zira Peygamber sadece on iki kişinin hükmedeceğini beyan etmemiştir. Dolayısıyla sayılarının on ikiden fazla olmasının bir sakıncası yoktur.”[2][2]

Bizzat Kadı Ayaz’ın kendisi de, on iki kişiyi belirleme hususunda şu yorumu getirmektedir:

“Ümmetin ittifakla kabul ettiği halifeler şunlardır: önce üç halife, ardından Sıffın’de hakemlere başvurma olayı gerçekleşene kadar Ali ve onun ardından Muaviye halife oldu ve İmam Hasan ile barış yaptığında da halk Muaviye’nin etrafında toplandı. Daha sonra da halk Yezid’in etrafında toplandı ve İmam Hüseyin başa geçemeden öldürüldü. Yezid ölünce de insanlar dağıldı. İbn-i Zübeyr’in öldürülmesinin ardından Abdulmelik bin Mervan’ın etrafında toplanıldı. Daha sonra da insanlar onun, Velid, Süleyman, Yezid ve Huşam adındaki dört oğlunun etrafına toplandılar. Bu arada Ömer b. Abdulaziz bir süre hakimiyeti ele geçirdi.

Huşam’dan sonra insanların etrafında toplandığı Velid b. Yezid b. Abdulmelik on ikinci halifedir. O da tam dört yıl hükmetmiştir.[3][3]

Celaluddin Suyuti ise başka bir yorumda bulunarak:



1 2 next